რა საფრთხეს უქმნის ვეგანიზმი პატრიარქატს

ვეგანურ ბარ ‘კივი’-ში ქართული ნეოფაშისტური ორგანიზაციების წევრების შევარდნის ფაქტს მინდა შევეხო დღეს. მოკლედ რომ აღვწეროთ რაც მოხდა,მათთვის ვინც ამ ამბავს ყური ვერ მოჰკრა. ქართული ძალის 10 წარმომადგენელი შამფურებზე აგებული მწვადებითა და სოსისებით შევარდა ქართულ ვეგანურ ბარში. ადამიანებს აიძულებდნენ ხორცი ეჭამათ. სცემეს მზარეული, თმებით ითრიეს მიმტანი. ეს ისტორია ერთის მხრივ შეიძლება აბსოლუტურად უაზრო, უმიზნო და გაუაზრებელ ძალადობად აღვიქვათ, თუმცა გენდერული ანალიზის გარეშე ამ საკითხის განხილვა ვერ მიგიყვანს დასკვნების გამოტანამდე. ყველასთვის კარგად მისახვედრია ამ ძალადობის მასკულინური ხასიათი, თუმცა ფიზიკური ძალადობის გარდა კიდევ ერთი საინტერესო მასკულინური ძალადობის მაგალითი მინდა განვიხილო, კერძოდ კი ხორცის ძალით ჭმევის მცდელობა. რას ნიშნავდა ეს, რატომ არის ხორცის ჭამის მნიშვნელობა მკვეთრად მასკულინური. იყო თუ არა ხორცის დაძალება ე.წ. ‘მამაკაცად მონათვლის’ სიმბოლო?

საკვების როლი კაცობრიობის ისტორიაში საკმაოდ დიდ როლს იკავებს. ისევე როგორც სამუშაოს, პიროვნული თვისებებისა და მახასიათებლების, ნიჭისა და უნარჩვევების, სილამაზის სტანდარტებისა და სოციალური როლის დაყოფა ხდება გენდერულად, ასევე ხდება საკვებისა და დღის რაციონის გენდერული დაყოფა. კონკრეტულად კი ხაზი რომ გავუსვა - ხორცი ითვლება მამაკაცურ საკვებად. სხვა გზა არ მაქ, გარდა იმისა კითხვა დავსვა, ამ მამაკაცური ასოცირების მიზეზია თუ არა ხორცის კვებითი მახასიათებლის ასეთი უკიდურესი გადაფასება დღის რაციონში. წარმოდგენები რომ მხოლოდ ხორციანი საკვები შეიძლება იყოს დღის მთავარი კერძი. მხოლოდ ხორციდანაა შესაძლებელი ‘ნამდვილი’ პროტეინების მიღება, მაშინ როდესაც საკმაოდ უკან დაწეულია ხორცის (და განსაკუთრებით წითელი ხორცის) უარყოფითი გავლენა ჯანმრთელობაზე. ყოველ შემთხვევაში ქართულ რეალობაში ასეა. ჩვენთან განსაკუთრეით დიდი ყურადღება ექცევა ხორციანი საკვების მნიშვნელობას. დევს თუ არა ხორცის მნიშვნელობის ასეთი გადაფასების მიზეზები მხოლოდ მის გემოვნურ თუ ნუტრიციულ მახასიათებლებში, თუ ისტორიულად მამაკაცურ, დომინანტურ, ძალაუფლებრივსა თუ ქონებრივ მახასიათებლებში?

საკითხი საკმაოდ რთული განსახილია, რამდენადაც კვების ინდუსტრია უამრავი მითებითა თუ ტყუილ-მართალით არის გაჯერებული. თითქმის შეუძლებელია აბსოლუტური სიზუსტით დაადგინო რას ნიშნავს ჯანსაღი კვება, რეალურად რამდენად მნიშვნელოვანია ცხოველური წყაროდან მოპოვებული პროტეინები, შეიძლება თუ არა მათი ჩანაცვლება მცენარეული პროტეინებით. ამის საინტერესო მაგალითია მითი იმის შესახებ, თუ როგორ იწვევს სოიოს მოხმარება მამაკაცების ფემინიზაციას. მიუხედავად იმისა, რომ არავის არანაირი სანდო წყარო არ გააჩნია იმის შესახებ, ხდება თუ არა სოიოს მოყვანისას მისი დამუშავება ჰორმონებით, არის თუ არა ეს რეალურად ქალის ჰორმონები, შესაძლებელია თუ არა რეალურად სოიოს მიღებამ ჰორმონალური ბალანსი შეცვალოს, მითი რომ სოიო ‘მამაკაცურობას’ ანგრევს საქართველოში ძალიან ფეხმოკიდებულია. ერთ-ერთი მიზეზი, რატომაც შეიძლება ეს მითი ასეთი ფესვგადგმული იყოს ისევ გენდერული ბალანსი მგონია. რამდენადაც სოიოს მიღება ხშირად ხორცში შემცველი, ჯანმრთელობისთვის აუცილებელი პროტეინების მიღების საპირწონედ მოჰყავთ მისი გაფემინურება, გაქალურება მარტივია.

რამდენადაც ხორცი მამაკაცურია, ის რაც ხორცის საპირისპიროა - აღარ არის მამაკაცური და ქალურ მახასიათებლებს იძენს.

გარდა ამისა ხშირად ხდება უგულვებელყოფა სამედიცინო რეკომენდაციებისა, რომელიც ხორცს, მასში ქოლესტერინისა და ცხიმების მაღალი შემცველობის გამო, ლიმიტირებული ოდენობით ჭამას გვირჩევს. კერძოდ კი კიბოს კვლევის ამერიკული ინსტიტუტი კვირაში მაქსიმუმ 2-3პორციის, ჯამში510 გრამი წითელი ხორცის მიღების რეკომენდაციას იძლევა.

გარდა ამისა გასაგებია ისიც რომ ხორცი შეიცავს ყველა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან პროტეინს, მაგრამამ პროტეინების მისაღებადნამდვილად არ არის საჭიროყოველდღიურად, ყოველ სადილზეხორცის შემცველი საკვებისმიღება. ვეგეტარიანელებს და ვეგანებს აბსოლუტურად იგივე შანსები აქვთ ყველა საჭირო პროტეინის მიღებისა მცენარეული საკვებიდან, რაც არავეგეტარიანელებს. შესაბამისად, სავსებით ლოგიკური, სამეცნიერო დასკვნების უგულვებელყოფა და ამის საპირწონედ უამრავი მითის, მათ შორის სოიოში ქალური ჰორმონების შემცველობის ბრმა რწმენა მე ნამდვილად მიმანიშნებს რომ კვების რაციონში უზომო რაოდენობის ხორცის მოხმარებას არა რეალური სამედიცინო საფუძველი, არამედ გენდერული სტერეოტიპები და ‘მამაკაცურობის’ წარმოდგენების საფუძვლები უდევს.

ხორცის ჭამა მამაკაცურია. ამის მაგალითად ხორცის მომზადების ტრადიციებიც შეგვიძლია მოვიყვანოთ. როგორც დასავლეთში, ასევე საქართველოში საკვების მომზადება ‘ქალურ’ პროცესად ითვლება, თუმცა ხორცისა და თევზის შებოლვა, ლორის მომზადება ან თუნდაც მწვადის შეწვა აღარ ითვლება ტიპიუ ქალურ მზარეულობად, არამედ განიხილება ჭეშმარიტი მამაკაცური საქმე. ყასბებისა თუ ძეხვეულის მწარმოებლების უდიდესი უმრავლესობა მამაკაცები არიან. ხორცის ინდუსტრიის წარმოებული რეკლამები ექსკლუზიურად მამაკაცურია და გაჯერებულია სექსიზმით. ბევრი ხორცის ჭამა მიჩნეულია მამაკაცურ საქციელად, მათ შორის რაც უფრო მეტია მამაკაცის მიერ მოხმარებული ხორცის რაოდენობა, მით უფრო მაღლა იწევს მამაკაცის მასკულინურობა. 

ხორცის ინდუსტრია ბრუტალური და მასკულინურია. ალბათ უმეტესობას ნანახი აქვს ფერმებში ცხოველთა წამების ამსახველი კადრები, თუმცა ყველა თვალს ვარიდებთ. ხორცის ინდუსტრიის რეკლამები მაინც კარგად მუშაობს და ხორცის ჭამა მით უფრო მეტად ასოცირდება მასკულინობასთან, ნამდვილ მამაკაცობასთან. 2011 წლის კვლევაში დადასტურდა, რომ მიუხედავად იმისა, ვეგეტარიანელი მამაკაცები სოციუმში განიხილებიან როგორც პრინციპული და მორალური ადამიანები, არავეგეტარიანელები მაინც უფრო მასკულინურად მიიიჩნევიან, ვიდრე ვეგეტარიანელები. ნამდვილი მამაკაცობა ადვილად მსხვრევადი კონდიციაა, რომელსაც მუდმივი გამყარება სჭირდება. ხოლო მიზანმიმართულად თავის შეკავება ფართოდ გავრცელებული ძალაუფლების, სტატუსისა და მასკულინობის სიმბოლოს, ხორცის მოხმარებისგან, მორალურ, თუმცა ნაკლებად მამაკაცურ საქციელად განიხილება.

აღსანიშნავია რომ ამავე კვლევაში ქალი სუბიექტების მასკულინობის აღქმა არ განსხვავდებოდა მათი საკვების რაციონის არჩევანის მიხედვით რაც ასევე მიგვანიშნებს რომ ხორცის ჭამა მხოლოდ მამაკაცური მასკულინობის დამადასტურებელი მოვლენაა და ქალების მხრიდან ხორცის ვოკალური სიყვარული, ხორცის გემოვნური თვისებების სიყვარულის გარდა, ასევე შეგვიძლია განვიხილოთ როგორც ნაწილობრივ მამაკაცურ დომინაციასთან ასოცირების მცდელობები. 

საქართველოში (და არა მარტო) საკმაოდ ხშირია აგრესიული და აგდებული დამოკიდებულება ვეგანების მიმართ. მიზეზად მოჰყავთ ვეგანების ე.წ. 'გამაღიზიანებელი თვისებები', თუმცა საკითხავია ზუსტად რა არის გამაღიზიანებელი ვეგანების ქცევაში, ის ფაქტი რომ ცდილობენ ხორცის ინდუსტრიაში არსებულ წამებაზე ინფორმაცია გაავრცელონ თუ შეგნებული უარის თქმა ადამიანის (მამაკაცის) დომინაციაზე სხვა ცხოველებთან მიმართებაში და შესაბამისად პატრიარქატული წესრიგიდან გამოსვლა.

რომ გადავინაცვლოთ ქართულ ნეოფაშისტურ ჯგუფებთან მნიშვნელოვანია განვიხილოთ რომ ეს ჯგუფები მკვეთრად მასკულინურია და საკუთარ თავს გამოხატავს ტიპიური მასკულინური ძალადობით. მათ მიერ ვეგანებისთვის ძალით ხორცის ჭმევის მცდელობაც არ ყოფილა შემთხვევითი. ტიპიურ მასკულინურ აზროვნებაში ეს იყო ფემინიზებული ადამიანების 'მამაკაცებად მონათვლის' მცდელობა. პრობლემის ამგვარი ანალიზის არქონის და გენდერული ფაქტორის გაუთვალისწინებლობის შემთხვევაში, ჩვენ ვკარგავთ პერსპექტივას, თუ ვინ არიან ეს ნეოფაშისტური ჯგუფები, რისთვის იბრძვიან, რა მეთოდებით და როგორ დავუპირისპირდეთ და მსგავსი ძალადობის ფაქტები შეიძლება მიჩნეული იქნას როგორც 'უაზრო აგრესია' ან, რაც ყველაზე საშიშია არასერიოზულ და უმნიშვნელო მოვლენად.

 ვთვლი რომ ნებისმიერი სოციალური მოვლენის გენდერული კუთხით განხილვა და კრიტიკული კითხვების დასმა აუცილებელი და გადამწყვეტია პატრიარქატულ ძალადობასთან დასაპირისპირებლად. ვთვლი რომ საუბარი არ უნდა წავიდეს ძალადობისგან თავის ასევე ძალადობით დაღწევის კუთხით. ამგვარად მოვახდენთ სოციუმის კიდევ უფრო მეტად მასკულინიზებას, რაც ერთის მხრივ კიდევ უფრო გაამყარებს გენედერულ სტერეოტიპებს და მეორეს მხრივ უკანა ფრონტზე გადაიყვანს ქალებს, რომლებიც სოციალური თანასწორობისთვის იბრძვიან. გაერთიანება, მოვლენების სწორი ანალიზი და საპირისპიროდ არაძალადობრივი, მკაფიოდ ჩამოყალიბებული პოლიტიკის წარმოება ძალადობასთან ყველაზე ეფექტურ ბრძოლის საშუალებად მიმაჩნია.

 

არის თუ არა პროსტიტუცია პირადი არჩევანი?

გუშინ კიდევ ერთხელ წავაწყდი იმ კედელს, რომელიც პროსტიტუციასა და სექს სამუშაოში ჩაბმას ადამიანის პირად არჩევანს უკავშირებს. ამის არგუმენტია რომ ქალებს, რომლებმაც სექს სამუშაოში ჩაბმა აირჩიეს, თავისუფლად შეეძლოთ აერჩიათ მომსახურების სხვა სფეროთი დაკავება (დამლაგებლობა და ა.შ.) , შესაბამისად სოციუმი არ არის პასუხისმგებელი ადამიანი პირად არჩევანზე, პირადი არჩევანი, პირადი თავისუფლება, თავისუფალი ბაზარი, მოთხოვნა და მიწოდება და მოკლედ გაუმარჯოს დემოკრატიას თუ როგორცაა.

მოკლედ რომ გავცდეთ ზედაპირულად ჩამოყალიბებულ არგუმენტებს თუ რატომ არის ან არ არის პროსტიტუცია პირადი არჩევანი, გადავიდეთ საქართველოში ჩატარებულ კვლევებზე, განვიხილოთ კვლევების შედეგები და მერე შევეცადოთ დასკვნების გამოტანა და პრობლემის სრული გაანალიზება.

პირველი კვლევა რაც ვიპოვე 2012-შია ჩატარებული 160 რესპოდენტით. მოდით ამოვიღოთ საინტერესო მონაცემები, რაც ნაწილობრივ მაინც გაგვცემს პასუხს ვინ არიან სექს მუშაკები და რატომ "აირჩიეს" სექს სამუშაოში ჩაბმა:

პროსტიტუციაში ჩაბმული ქალების 80% მოდის 31-დან 40 წელს გადაცილებულ პირებზე. აქედან 78,8%- მიღებული აქვს მხოლოდ საშუალო განათლება, რაც საკმაოდ კარგ კორელაციაში არის იმ ფაქტებთან, რომ კვლევის მონაწილე პირების 73% განქორწინებული/განცალკევებით მცხოვრები პირია და პირველი ქორწინების საშუალო ასაკი 17,6 წელია. თბილისში პროსტიტუციაში ჩაბმული პირების 68%, ხოლო ბათუმში 82% ამ ქალაქებში სხვა ადგილებიდან არიან ჩამოსულები. თბილისში 85.6%-ს, ხოლო ბათუმში 90.8%-ს ჰყავს მათზე ფინანსურად დამოკიდებული პირები და 11.9% -ს პროსტიტუციის გარდა აქვს დამატებითი შემოსავლის წყარო (31.6% შემთხვევაში ეს დამატებითი შემოსავლის წყარო წარმოადგენს გამყიდველად მუშაობას).

სამწუხაროდ კვლევაში მეტი ინფორმაცია ვერ მოვიძიე რესპოდენტების ფინანსური და ეკონომიური მდგომარეობის შესახებ.ვერ მოვიძე ინფორმაცია რესპოდენტების რამდენი პროცენტია უსახლკარო, რამდენი პროცენტი ცხოვრობს ნაქირავებ ბინაში. რესპოდენტების რამდენი პროცენტი არჩენს მეუღლეს და არის ერთდერთი შემომტანი ოჯახში,ან რამდენი პროცენტია პროსტიტუციაში ფიზიკური ძალადობის, მუქარის ან სხვა იძულების მეთოდით ჩართული (თუმცა ამ ინფორმაციის გაგება ალბათ უფრო ფანტასტიკის სფეროდანაა).  2014 წლის კვლევის მონაცემებით რესპოდენტების 41.9% ამჟამადაც ცხოვრობს მეუღლესთან ან პარტნიორთან. ასევე ვერ მოვიძიე ინფორმაცია რესპოდენტების რამდენი პროცენტი იყო ფიზიკური და სექსუალური ძალადობის მსხვერპლი, თუმცა სხვა კვლევის თანახმად "რეგიონში გამოკითხული ადამიანების 92% ოჯახში ძალადობას, 86% კი ფიზიკურ ძალადობას განიცდის; 67% ოჯახის წევრისგან მუდმივად ელის თავდასხმას, მათი 63% ქმარმა გააუპატიურა; 29% კი ფეხმძიმობის პერიოდში ქმრის მხრიდან ფიზიკურ და სექსუალურ ძალადობას განიცდიდა.  გამოკითხულ ქალებზე ქმრების 53% ძალადობს. არის მამის, ყოფილი ქმრისა და პარტნიორის მხრიდან ძალადობის შემთხვევებიც. ქალთა მიმართ ძალადობის უმრავლესი შემთხვევები, როგორც აღმოჩნდა, მათსავე სახლებში ხდება. ამიტომ, გამოკითხულთა 48% სახლში დარჩენისას თავს უსაფრთხოდ ვერ გრძნობს. ქალების მიმართ ძალადობის შემთხვევების ძირითადი ნაწილი ფიზიკური ძალადობით დამთავრდა, მათგან 40% მძიმე ფორმით.
კვლევის მიხედვით, აღმოჩნდა, რომ გამოკითხული ქალების მიმართ ძალადობას, ძირითადად, ახორციელებენ: ქმარი - 53%, მამა - 17%, პარტნიორი - 6%, ყოფილი ქმარი - 8%, ძმა - 6%; გარდა ამისა, 3 - % შვილი მამაკაცები, ბიძები, პაპები და სხვა." 

ვერ მოვიძიე ინფორმაცია, რესპოდენტების რამდენი პროცენტი იყო დაკავებული ამ ყბადაღებული "მომსახურების სხვა, უფრო მორალური სფეროთი", მაგრამ ის რომ 11,9% დღემდე ორივე ("მორალურ და ამორალურ") სფეროში მუშაობს ჩემთვის კარგი ნიშანია იმისა, რომ ეს "არჩევანის თავისუფლება" არც ისე კარგად მუშაობს სოციალურად დაუცველი ფენისათვის.

გარდა ამისა ვნახე მეორე, გაცილებით მცირე მასშტაბების კვლევა, უფო საკურსო ნაშრომი, სადაც მკვლევარი მხოლოდ 5 რესპოდენტთან ახდენს გასაუბრებას და აღოჩნდება რომ 5 რესპოდენტიდან 4 მათგანი ჩაბმული იყო წვრილ ვაჭრობაში (ჯიხურებში ვაჭრობა, ბაზარში ვაჭრობა და ა.შ.). რაც იძლევა საფუძველს ვივარაუდოთ რომ პროსტიტუციაში ჩაბმული ქალების უმრავლესობას რეალურად არ ჰქონია თავისუფალი არჩევანი.მათი მცდელობა "მორალური" და ლეგალური საშუალებით ერჩინათ თავი და ოჯახი, წარუმატებლად დასრულდა და პროსტიტუციაში ჩაბმული ქალების უდიდეს უმრავლესობას, მათი სოციალური და ეკონომიკური პირობების გამო დიდი ხნის წინ ჩამოერთვათ თავისუფალი არჩევანის პრივილეგია.

მოდით ახლა ორიოდ სიტყვით თავისუფალ არჩევანზე ვიტყვი. თავისუფალი ნება და თავისუფალი არჩევანი ნიშნავს გქონდეს ხელმისაწვდომი არჩევანი ორ (ან მეტ) ოპციას შორის, რომელიც განპირობებული არ იქნება ფიზიკური აუცილებლობით და როდესაც გადაწყვეტილების მიღების თავისუფლება არ იქნება შეზღუდული გარეშე პირის მიერ. შესაბამისად პროსტიტუციის თავისუფალ არჩევანთან გაიგივებით ვამბობთ, რომ პროსტიტუციაში ჩაბმულ პირებს, მიუხედავად ეკონომიური ფონისა, მიუხედავად აღზრდის წესისა, მიუხედავად სოციალური ზეწოლისა და მოთხოვნებისა, ჰქონდათ თავისუფალი არჩევანი თუნდაც რაიმე ასპექტში მათი ცხოვრებისა. ჰქონდათ არჩევანი ხელმისაწვდომი და ხარისხიანი განათლების მიღებისა, ჰქონდათ არჩევანი ოჯახის შექმნის საკითხებში, ჰქონდათ არჩევანი ოჯახის დაგეგმვისა და ბავშვების გაჩენის საკითხებში, ჰქონდათ კარიერისა თუ სამუშაო სფეროს არჩევანის შესაძლებლობა და ის, რომ პროსტიტუციის სფეროში მოხვდნენ, მათი თავისუფალი და შეზღუდავი არჩევანის შედეგი იყო. ან ვამბობთ რომ მიუხედავად იმისა, რომ ამ ქალებს მთელი თავიანთი ცხოვრების განმავლობაში არ ჰქონდათ არჩევანი, მიუხედავად იმისა რომ ნებისმიერი სხვა სახის მომსახურების სფეროში ჩაბმის შემთხვევაში იქნებოდნენ არანაკლებად ექსპლოატირებულები, უნდა მოეხერხებინათ და ფიზიკური იძულების და გარდაუვალობის მომენტში გამოეყენებინათ ის თავისუფლება და ნებელობა, რომელიც მანამდე არასოდეს გააჩნდათ და აერჩიათ ექსპლოატაციის ჩვენთვის უფრო მისაღები და "მორალური" მოდელი.

ეჭვი მაქვს ადვილია ასე ფიქრი. ჩვენ, პრივილეგირებულ ადმიანებს ყველაზე მეტად გვიჭირს ჩვენი პრივილეგიების აღიარება (და კი, ჩემს თავსაც ვთვლი პრივილეგირებულად. იმ შემთხვევითმა გარემოებამ, თუ სად და რა პირობებში გავჩნდი აბსოლუტურად განაპირობა ის ფაქტი, რომ დღეს მე მაქვს თავისუფალი არჩევანის მიღების პრივილეგია). უფრო მარტივია იფიქრო რომ შენი "წარმატება" (სულ ერთია ვინ რას თვლის წარმატებად) მხოლოდ და მხოლოდ შენი დამსახურებაა და აბსოლუტურად ლოგიკური მიზეზები არსებობს იმისა, თუ რატომ მოხვდა ვიღაც კვებითი ჯაჭვის მაღალ და ვიღაც კვებითი ჯაჭვის დაბალ საფეხურზე. მაგრამ ერთი კითხვა რომ დავსვათ: თუ პრივილეგიები არ არსებობს, თუ ყველა იმას იმკის, რასაც თესავს, თუ ყველას თანაბარი არჩევანი საშუალება აქვს, თუ ყველას შეუძლია პატიოსანი ოფლით ნაშოვნი პურის ჭამა, რომელი თქვენგანის თავისუფალი არჩევანი იქნებოდა აჭარის მაღალმთიან რეგიონში, მწყემსის ქალიშვილად დაბადება?

ჩემი ცოლის დაქალები ანუ "ჩვენ" და "ისინი"

უკვე კარგა ხანია "ჩემი ცოლის დაქალების" ყურება დავიწყე. სერიალი საკმაოდ სტაბილური პერიოდულობით დიდ აჟიოტაჟსა და მითქმა მოთქმას იწვევს და ხშირად კურიოზული ფაქტებით გვირგვინდება. ამ კურიოზული ფაქტებზე საუბრისას მედიაში კი ყოველთვის გამოიყოფა ხოლმე "ჩვენ" და "ისინი". "ჩვენ" - ვინც სერიალს ვაკეთებთ/ მოგვწონს/ ვაფასებს/ ვხედავთ სატირას/ კრიტიკულ ჩანაფიქრს, ვმსჯელობთ და პასუხებს ვპოულობთ და "ისინი" - ხალხი/ მაყურებლების უდიდესი უმრავლესობა/ გაუნათლებლები/ბნელები , მოკლედ ადამიანები, რომლებიც სერიალს "არასწორად" უყურებენ. რომლებსაც კრიტიკული აზროვნება და თვით რეფლექსია არ გააჩნიათ. რომლებიც ვერ ხვდებიან განსხვავებას სერიალის გმირებსა და რეალურ ადამიანებს შორის. რომლებიც ვერ აკეთებენ დასკვნებს გმირის მოქმედებების დადებითი თუ უარყოფითი მხარეების შესახებ და თვალდახუჭული მიყვებიან ისტორიის განვითარებას. ადამიანები მორალური კომპასის გარეშე, რომელთა წარმოდგენები პერსონაჟის მოქმედების შესახებ დამოკიდებულია იმ ფაქტორზე, მოსწონთ თუ არა მათ პირადად ეს პერსონაჟი.

სერიალების შემქმნელების პოზიცია კი შემდეგია: ისინი უარს ამბობენ მოქმედებაში რაიმე სახის ნარატივის წაყვანაზე. აბსოლუტური მიუკერძოებლობის სახელით ცდილობენ თავიდან აიშორონ ნებისმიერი სახის პროპაგანდა, იქნება ეს დადებითი თუ უარყოფითი. ცდილობენ სერიალი იყოს მაქსიმალურად რეალისტური და ცხოვრებისეული. ხოლო დასკვნების გამოტანა და საკითხებზე მსჯელობა მთლიანად მაყურებელს მიანდონ და ასე ვთქვათ - ქართველი ერი სარკეში ჩაახედონ. ამ ტიპის განმარტებაზე ერთერთი (სხვა) სერიალიდან ციტატა რომ მოვიყვანო: "this smells funny, and I'm not going to eat it."

მიუხედავად იმისა, რა არგუმენტი მოჰყავთ სერიალების შემქმნელებს, ეს ე.წ. მიუკერძოებლობა და სერიალში, ჩემის აზრით, წინასწარ განსაზღვრული გაურკვევლობის შენარჩუნება მხოლოდ და მხოლოდ კომერციულ მიზნებს და ფართო აუდიტორიის მოზიდვას ემსახურება. რა საკვირველია არავინ ამბობს რომ მცდელობა, შენი შექმნილი პროდუქტი, კომერციულად მომგებიანი იყოს არასწორია მაგრამ დროა რეალობასაც გავუსწოროთ თვალი და ყველაფერს თავისი სახელი დავარქვათ. იმის მტკიცება რომ სერიალის შემქმნელები მიუკერძოებლები არიან, პროპაგანდისგან თავს იკავებენ და მოსახლეობას სარკეში ახედებენ არასწორია, რამდენადაც სერიალი არა მხოლოდ იძლევა სხვადასხვაგვარი ინტერპრეტაციის საშუალებას, არამედ ეს ზემოთხსენებული წინასწარ განსაზღვრული გაურკვევლობა ამ სხვადასხვაგვარი ინტერპრეტაციის გარანტიას წარმოადგენს და თუკი უმრავლესობა შენს პროდუქტს უპრობლემოდ თარგმნის საკუთარ "არასწორ" ჭრილში, შენ სწორედაც ამ უმრავლესობისთვის მისაღები იდეალების პროპაგანდას ეწევი. მიუკეროებლობა აქ უბრალოდ ილუზია და თავის მოტყუებაა. საკუთარი თავისაც არა პრინციპში, ეს იმ მაყურებლების მოტყუებაცაა, რომლებიც უმრავლესობის იდეალებს არ იზიარებენ და პროგრესული სოციუმისკენ მიილტვიან. რეალურად ეს ორი ჯგუფი - "ჩვენ" და "ისინი" ერთი მონეტის ორ მხარეს წარმოადგენს.

სერიალის  განმარტება, რომ  საქართველო პატარა ქვეყანაა, პატარა აუდიტორიით. ასეთ რეალობაში რაიმე მკვეთრად განსაზღვრული თანამედროვე იდეოლოგიის შემოტანა უბრალოდ მაყურებელს გააღიზიანებს/ არ იქნება რეალისტური/ მაყურებელს დაკარგავს,  შეგვიძლია ვთარგმნოთ როგორც - რა ვქნათ, უმრავლესობა ამ ქვეყანაში ასე აზროვნებს და მათ ვერ დავუპირისპირდებით. აბა მიუკერძოებლობა?

მოკლედ სათქმელი რომ არ გამიგძელდეს იმით დავასრულებ რომ ეს პროდუქტი საქართველოში რატომღაც "ხარისხიან" პროდუქტად ითვლება ორივე, როგორც ლიბერალურ, ისევე ტრადიციონალისტურ წრეებში. არ ვიცი ვისთვის რას ნიშნავს ტერმინი "ხარისხიანი", ფაქტია რომ გაყიდვადი ნამდვილად არის, არც მაყურებლების რაოდენობაში, არც პროდაკტ პლეისმენტში მოიკოჭლებს, "ხარისხიანზე" კი რა გითხრათ. ერთი ციტატით დავასრულებ:

"There is no more neutrality in the world. You either have to be part of the solution,  or you're going to be part of the problem."

ჩემთვის ეს პროდუქტი პრობლემის ნაწილია. თქვენთვის?

აქვს თუ არა საპონს ნაციონალობა ანუ რა ხდება როცა კაპიტალიზმი ნონკონფორმიზმის გაყიდვას იწყებს

ნონკონფორმიზმი საქართველოში მოდაში ბოლო რამდენიმე წელია შემოვიდა. ეს მოდური ნონკონფორმიზმი რადიკალურად განსხვავდება ნონკონფორმიზმის ტრადიციული განმარტებისგან და ძირითადად, ყველანაირ იდეოლოგიას მოკლებული ვიზუალური ატრიბუტიკით -  ფერადი თმებით, პირსინგებით და ტატუებით შემოიფარგლება. რა საკვირველია ბიზნესიც არ ჩამორჩა. ამის მშვენიერი მაგალითია ჩიფსი ფრიქსის რეკლამა:

იყავი გამორჩეული, განსხვავებული, არასტანდარტული, თავისუფალი, ოღონდ იყიდე.

მაგრამ ახლა სხვა პროექტზე ვაპირებ საუბარს. პროექტზე antitv, რომელიც გიგანტური ბილბორდებიდან "ტელევიზორის გამორთვას" მოითხოვს. მათ სლოგანი საკმაოდ  ნონკონფორმისტულად ჟღერს: "გამოფხიზლდი და გამორთე ტელევიზორი"-მშვენიერია არა?

ეჭვი მეპარება ბევრი ისეთი გულუბრყვილო აღმოჩნდეს, ვინც ამ პროექტის რევოლუციურობას დაიჯერებს. სხვა რომ არაფერი პროექტის პიარში საკმაოდ დიდი ფინანსებია ჩადებული რაც, როგორც წესი, რევოლუციურ ნონკონფორმიზმს არ გააჩნია ხოლმე მაგრამ მითქმა-მოთქმა პროექტის ერთმა პოსტერმა გამოიწვია - "არ ჭამო  თურქული საპონი" და ველოდები, ქართული "საზოგადოება" როდის შემოჰკრავს განგაშის ზარებს და ამ ერთმნიშვნელოვნად ცალსახა თურქოფობიის წინააღმდეგ გაილაშქრებს. მე არ ვიქნები ერთერთი მათგანი. მე ვთვლი რომ ეს მშვენიერია. ვიმედოვნებ რომ კიდევ უფრო გახშირდება მსგავსი პატარა შეცდომები თუ წამოცდენები, რომელსაც კაპიტალიზმი ნონკონფორმიზმის გაყიდვისას უშვებს. ბრტყელი, პოლიტკორექტული კაპიტალიზმი,რომელიც თავის პროდუქციას თავისუფლების სახელით ყიდის ბევრად უფრო საშიშია, ვიდრე დაბნეული თურქოფობი, რომლის მცდელობებიც იყოს ბაზარზე რელევანტური, მსგავსი კომიკური შეუსაბამობებით სრულდება.

ღორის თავის, არასწორი პარკირების, ნაგვის დაყრის, ლიბერალების და ჰეიტერების შესახებ

 პატარა შესავალივით მინდა გავაკეთო: არასოდეს ასეთი მარტივი არ ყოფილა "ჰეიტერი" ყოფილიყავი როგორც ეხლა. ზოგი ჩემი არალიბერალი მეგობარი ამბობს (თქვენ წარმოიდგინეთ და ეგეთი მეგობრებიც მყავს რადგან მეგობრობისთვის აუცილებელ პირობად არ ვთვლი საჭიროებას რომ ჩვენი აზრები აბსოლუტურად იდენტური იყოს) რომ ლიბერალები ყველაზე მეტად განსხვავებულ აზრს ვერ ეგუებიანო და ვთვლი რომ მართლებიც არიან რადგან ლიბერალები (ჩემი დაკვირვებით) არა მარტო არალიბერალურ აზრებს, არამედ იმ ლიბერალ პიროვნებებსაც მოიაზრებენ "მტრად", რომელთა ლიბერალური იდეები 1%-ით განსხვავდება მათი საკუთარი ლიბერალური იდეებისგან და მათ მომენტალურად "ჰეიტერის" ტერმინით ამკობენ და ასევე საინტერესოა რომ ამ ტერმინი "ჰეიტერის" შემოტანისასვე მომენტალურად ყველანაირი დისკუსია წყდება და არანაირი ლოგიკური ჯაჭვი აღარ დაგაბრუნებს უკან "არაჰეიტერობისკენ". გადავალ ჩემს დღევანდელ თემაზე და მცირე დოზებით "ჰეიტერობასაც" ჩავაქსოვ ჩემს ბლოგში.

"მოვითხოვთ დაისაჯონ!"

ხშრად მხვდება ბოლო ხანებია სოც. ქსელებში სოც. აქტივობით დაკავებული ადამიანებისგან მსგავსი მოთხოვნები.ყველა მოითხოვს ვიღაცის დასჯას რადგანაც მათი საქციელი ლიბერალური სამყაროსთვის შეუფერებელია. მოვითხოვთ დაისაჯონ ადამიანები, რომლებიც მანქანიდან ყრიან ნაგავს, მოვითხოვთ დაისაჯონ ადამიანები, რომლებიც არასწორად აპარკირებენ მანქანას, მოვითხოვთ მკაცრად დაისაჯონ ადამიანები რომლებიც მუსლიმანური მშენებლობის ადგილას ღორის თავებს ჰკიდებენ და ა.შ. მოვითხოვთ დაისაჯონ თითქოს დასჯა პანაცეა იყოს, თითქოს სასჯელი ერთადერთი გამოსავალი იყოს შემწყნარებელი და ლიბერალური სოციუმის მშენებლობის გზაზე.

ამის პარალელურად რა ხდება განათლების სისტემაში? საკუთარ განავალში ცურავს. მასწავლებლების 60-დან 90%-მდე (საგნების მიხედვით) საკუთარ საგნობრივ გამოცდაში ჩაიჭრნენ,  თუმცა აგრძელებენ სკოლაში მოღვაწეობას. კერძო სკოლების უმეტესობა ხატებით, ჯვრებით და მღვდლებითაა გამოტენილი, საგანმანათებლო ლიტერატურის ხარისხი საეჭვოა. სკოლის პერიოდის ზემოთ, უნივერსიტეტებში სწავლებისას საგანმანათლებლო ლიტერატურა ქართულ ენაზე პრაქტიკურად არ არსებობს, კვლევების მიხედვით პედაგოგთა 70% თვლის რომ მართლმადიდებლები პრივილეგირებულები უნდა იყვნენ საქართველოში ხოლო 83,8% ფიქრობს რომ არატრადიციული რელიგიები (სექტები) საფრთხეს უქმნის ქართულ სახელმწიფოებრიობას.

ამ ყველაფრის შემდგომ ერთ-ერთი ამ 80% მოსახლეობის წარმომადგენელი "გოჭი ისე ჭყაოდა " ვიდეოს მოქმედი ქალბატონი პრაქტიკულად ხდება განტევების ვაცი, მთელი ლიბერალური სამყარო მას უკუღმა სვამს ვირზე და ტალახს ესვრის. ის 15-20 ადამიანი, რომლებმაც ზემოთხსენებული გოჭი დაკლეს, ხდება უშუალო სახე ამ 80%-ისა და ხალხიც მოითხოვს მათ დასჯას. შემდგომი ნაბიჯები რა იქნება? საქართველოს მოსახლეობის 80% გამოვამწყვდიოთ ციხეებში, დავუწესოთ უზარმაზარი ჯარიმები მსგავს გამოხტომებზე რომ შევინარჩნოთ ლიბერალური სამყაროს ფასადი? ვინ გააკონტროლებს ფასადს მიღმა არ დარჩეს რეაგირების გარეშე მსგავსი ტიპის სიძულვილი? ვინ გააკონტროლებს რომ პოლიციური ჩარევა კიდევ უფრო არ გაამწვავებს რელიგიურ თუ სხვა ტიპის შუღლს? იმიტომ რომ, შეგიძლიათ დაინტერესდეთ სხვა ქვეყნების გამოცდილებით და მოიძიოთ კვლევები რომ სამართლებრივი დევნა არასოდეს არ იწვევს პოტენციურ დამნაშავეზე პრევენციულ ზემოქმედებას, პირიქით.

ერთადერთი საშუალება რომ ნებისმიერი ტიპის შუღლი და სიძულვილი აღმოიფხვრას არის განათლება და განათლების სისტემის გაძლიერება მაგრამ ამისთვის არ გვცალია სამწუხაროდ. ფეისბუკზე ცივი წყლის გადასხმით და 10 ლარი ტრანზაქციის დოკუმენტების დაშეარებით და 10 საუკეთესო წიგნის ჩამოთვლით ვართ დაკავებულები და პარალელურად ზღვიდან სელფებს ვაინსტაგრამებთ (ხაშტაგ #ენტეროვირუსიიი!) და ამ ყველაფრის პარალელურად ერთ რიგიან კაფელშიკს ვერ იშოვი ქვეყნის მასშტაბით (არაფერს ვამბობ მენეჯერებზე და კვებითი ჯაჭვის ცოტათი უფრო მაღალ საფეხურზე მდგომ სპეციალისტებზე).

სისტემა მოშლილია, ქუჩებზე გამყოფ ზოლებს ზრდილობისთვის ხატავენ და ისიც პიკის საათებში, მერიას აღარ ეხება შენობების პადვლების და სახურავების შეწამვლა მოსახლეობის მღრღნელებისა და ინფექციის გადამტანი მწერებისგან დაცვითვის, ლიბერალური სოციუმის ნაწილის მიერ დიდის რუდუნებით ნაგვის ყუთებში ჩაყრილი პლასტმასი ქალაქის გარეუბნებში იწვება ატმოსფეროში დიდი რაოდენობით კანცეროგენების გამოყოფით (კანცეროგენები არ ჩანს და ქალაქის ფასადიც ლამაზად დასუფთავებულია). მართალია ქალაქის ატმოსფეროს დაბინძურება 5-ჯერ აღემატება დასაშვებ ნორმებს მაგრამ მერია გვაუწყებს რომ შიშის საფუძველი არ არსებობს, კრიმინალი შესაშურ მდგომარეობაშია, პენსია მომვალი წლისთვის 200 ლარს მიაღწევს, პოლიცია ბოლომდე ვერ გარკვეულა რა უნდა მოიმოქმედოს ოჯახური ძალადობის დროს გამოძახებაზე,მოვითხოვთ პანდუსებს და ადაპტირებულ ავტობუსებს ქვეყანაში სადაც არსებობს ხრუშოვკები (5 სართულიანი კორპუსები ლიფტების გარეშე) და სადაც არსებობს 8 სართულიანი ბინები, სადაც ლიფტი ფიზკურად არ მუშაობს და 16 სართულიანები, სადაც ლიფტები რეგულარულად ფუჭდება, და კორპუსები, სადაც ახალდამონტაჟებული ლიფტები 1 თვეში მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ ბერლინს ჰგავს, ჯანდაცვის სისტემა შოკშია, სადაზღვევო კომპანიები მეშოკებით ხვეტავენ ფულს, წამლების რეცეპტებით გაცემის სისტემის დანერგვის შედეგად გაზაფხულზე მოგვიწევს ასაკოვანი მოსახლეობის წიწილებივით გადათვლა, უმუშევრობის დონეზე საერთოდ არაფერს ვიტყვი და ფიზიკურად არ არსებობს ძალა, ვისაც ამ ყველაფრის გამოსწორებისთვის საჭირო უნარჩვევები გააჩნია (ისევ გამომდინარე ჩვენი განათლების სისტემიდან).

ვატყობ ეს ბლოგპოსტიც ისეთივე ქაოსური გამოდის, როგორ ქაოსშიც ყოველდღიურად ვცხოვრობთ. მეტნაკლებად ლიბერალები ამ ქაოსს ზემოდან ვადევნებთ თვალყურს. ხანდახან ამ ქაოსში პატარა განავალი ამოტივტივდება ხოლმე პირდაპირ, ხელის გაწვდენის მანძილზე და ჩვენც წავეპოტინებით ხოლმე და სპირტიან ბანკაში მოვათავსებთ, თვალსაჩინო ადგილზე გამოვფენთ და პატარა თვითკმაყოფილ მონოლოგებსაც მივამატებთ. შემდგომ ამ პატარა განავალს ისევ უკან ქაოსში ვაბრუნებთ და ახალ განავალს ვეძებთ სპირტიანი ბანკისთვის, თვალსაჩინოებად. ვეძებთ და ვპოულობთ კიდეც მაგრამ ზოგად ქაოსს რა მოვუხერხოთ არავინ ვიცით. არც მე ვიცი, არც თქვენ იცით, არც არავის არანაირი წარმოდგენა არა აქვს რა გაკეთდეს, რას ვეტაკოთ, რა გამოვასწოროთ, როგორ, რა ბერკეტები გვაქვს, რა საშუალებები, როგორ დავგეგმოთ, რა ნაბიჯები გადავდგათ, ასე რომ, მე მაპატიეთ თუ ცინიკურად ვუყურებ თქვენს ყველა ახალ გამოხტომას, მე მაპატიეთ რომ ჰეიტერი ვარ.

ჯიდიესის მიერ ტრაკზე დაკრული შალახოს შესახებ!

ჯიდიესზე გასული გადაცემის ფრაგმენტის და მისი გამოხმაურებების ნახვის  შემდგომ კიდევ ერთხელ გადავხედე ჩემს წინა ბლოგპოსტებს და მივხვდი რომ გენდერული უთანასწორობის ეს მასიური პრობლემა მაინც ვერ ჩამომყავს იმ საერთო უმეცრების დონემდე, რომელსაც ჯერ უნდა გაუთანაბრდე, რომ შემდგომ შესაძლებელი იყოს მასზე რაიმე ტიპის (ადამიანთა თანასწორობის) კონცეპტის დაშენება ისე რომ შენსა და საშ. სტატ. მკითხველს შორის "ხიდჩატეხილობის" პრობლემა არ წარმოიშვას. მარტო მე კი არა მგონი ვერავინ ვახერხებთ და ეს გენდერული თანასწორობის კონცეპტი გვრჩება ასე ჰაერში გამოკიდებული ძეხვივით, კატა რომ ვერ სწვდება.

ძირითადი კითხვა, რაც ამ ვიდეოს გავრცელების შემგომ ისმებოდა ასე გამოიყურებოდა:
 რა შუაშია ამ გადაცემასთან სექსიზმი? ეს ქალები არავინ არ აიძულა მსგავს გადაცემაში მიეღოთ მონაწილეობა, საკუთარი სურვილით მივიდნენ. რა შუაშია აქ გენდერული ჩაგვრა?

პასუხი მარტივია: ამ ქალებისთვის რომ ეიძულებინათ გადაცემაში მონაწილეობა, ეს სექსიზმი კი არა ტრეფიკინგი იქნებოდა. ფაქტი რომ ქალებმა გადაცემაში საკუთარი ნებით მიიღეს მონაწილეობა, არ ცვლის გადაცემის წამყვანთა და პროდუსერთა ძირითად დამოკიდებულებას ქალებისადმი რაც არის ქალის ობიექტივაცია, კერძოდ კი - ქალის სხეულის გამოყენება უსულო საგნად, ტამტამებად. ქალის გამოყენება საკუთარი ნებელობის არმქონე სექსუალურ ობიექტად, რომელზეც კაცს შეუძლია განახორციელოს ნებისმიერი, მისთვის სასურველი, მოქმედება ყოველგვარი დაფიქრების და გაანალიზების გარეშე თუ რამდენად შეურაცხმყოფელი და დამამცირებელი შეიძლება იყოს ეს მოქმედება პიროვნებისთვის (კონკრეტულად ამ გოგონებს არ ვგულისხმობ, მაგრამ უამრავმა ჩვენგანმა ამ ვიდეოს ნახვის შემდგომ თავი საოცრად დამცირებულად და შეურაცხყოფილად ვიგრძენით). ამ ვიდეოში ქალები აღიქმებიან ობიექტებად, რომელიც შეგიძლია იყიდო (გადაუხადო ფული გადაცემაში მონაწილეობისთვის) და გამოიყენო ობიექტად (გახადო კაბა, გადაკუზო, ტრაკზე დაუკრა და ასე შემდეგ), ხოლო მამაკაცები სუბიექტებად, რომლებიც ახორციელებენ მსგავს მოქმედებას და რაც ყველაზე საზარელი იყო ამ ვიდეოში, მხიარულად ცეკვავენ უკანა ფონზე. მგონი საჭიროა ასევე განიმარტოს რატომ არის ქალების ობიექტივიზაცია ცუდი რადგან ბევრს ვსაუბრობთ ამ ობიექტივიზაციაზე და ეჭვი მაქვს ცოტას ესმის რა უარყოფითი შედეგები მოყვება ქალების ობიექტივიზაციას: ქალების სექსუალური ობიექტივიზაციისას ქალი აღარ აღიქმება როგორც პიროვნება თავისი ნებელობით და თავმოყვარეობით, არამედ რომელიც ნივთი,პასიური სექსუალური ობიექტი, რომელიც შეგიძია გამოიყენო სექსუალური კონტაქტისთვის ან მასზე სხვადასხვა ტიპის მოქმედებების შესრულებისთვის. მსგავს სტერეოტიპებში მამაკაცი არის სუბიექტი, რომელიც მოქმედებს მის მფლობელობაში არსებულ ობიექზე.  ხდება ქალების დეჰუმანიზება, ქალების წარმოჩენა როგორც მხოლოდ სექსუალური სხეულის ნაწილების ერთობა, და არა როგორც სრულყოფილი პიროვნება რაც თავისთავად კარებს ხსნის ქალების მიმართ სექსუალური და ფიზიკური ძალადობისკენ. შესაბამისად მსგავსი ტიპის სტერეოტიპების გამყარება ტელევიზიის მიერ მას შემდგომ, რაც საქართველოში მამაკაცების მიერ ქალების მკვლელობის სტატისტიკა ასეთ საზარელ მასშტაბებს იღებს, აბსოლუტურად მიუღებელი და შეუწყნარებელი მოქმედებაა.

ამ ვიდეოს ასევე ძალიან ბევრი უარყოფითი გამოხმაურება მოყვა აბსოლუტურად არარელევანტურ ჭრილში, რაც იყო: ქართული ფოლკლორის და ტრადიციების აბუჩად აგდება, ქართველი ქალის "ხატის" დარღვევა და ა.შ. რაც კიდევ უფრო მაშფოთებს, ვიდრე ის ადამიანები, რომლებიც სექსიზმს ვერ ხედავენ. ერთი კითხვა მიჩნდება: ამ ქალბატონების უკანალებზე შოუს წამყვანებს მანდილი რომ გადაეფარებინათ, მსგავსი ტიპის უარყოფითი გამოხმაურება მაინც მოყვებოდა თუ ადამიაანები მშვიდად შეხედავდნენ ქალის ობიექტივიზაციის ამ საშინელ ვიდეოს? არის თუ არა ამ ტიპის ადამიანებისთვის ქალი, როგორც ადამიანი, უფრო მნიშვნელოვანი ვიდრე ქართული ფოლკლორი და ტრადიციები? განიხილავენ თუ არა ისინი ქალებს, როგორც სრულფასოვან ადამიანებს საერთოდ?

ასევე მაშფოთებს ადამიანები, რომლებიც ამ ვიდეოს - ქალის ემანსიპაციად და სექსუალურ თავისუფლებად აღიქვამენ რადგან პირდაპირ ჩანს რომ არც ეს ადამიანები აღიქვამენ ქალებს, როგორც სრულფასოვან ადამიანებს. პატივცემულებო, ქალის სექსუალური რევოლუცია და სექსუალური თავისუფლება არ ნიშნავს რომ ქალებმა "ქუხნის და დედის"  სტერეოტიპიდან პირდაპირ სექსუალური ობიექტების სტერეოტიპებში ისკუპონ. თქვენთვის ქალის სექსუალური თავისუფლება იმდენად  ქალის სექსუალურ თავისუფლებად არ აღიქმება, რამდენადაც თქვენს საკუთარ თავისუფლებად, კიდევ დამატებითი ტიპის დომინაცია მოიპოვოთ ქალებზე, სამყაროში, სადაც ქალები მამაკაცების მიერ ანიმირებულ სექსუალურ მარიონეტებად იქცევიან.

ასევე წავიკითხე სტატია რომ ამ გადაცემის "შემომქმედები" ბოდიშის მოხდას არ აპირებენ და არც გამკვირვებია და რომც მოეხადათ, მსგავს გადაცემის შექმნას და ეთერში გაშვებას ათასი ბოდიში არ ეყოფა და სანამ მსგავსი ადამიანებს ერთხელ და საბოლოოდ არ ჩამოერთმევათ უფლება მასმედიის ნებისმიერი ხარისხის სადავეებთან 500 მეტრზე ახლოს მიკარების, ნებისმიერი იდეა, საქართველოში არსებული უმძმესი გენდერული უთანასწორობისა თუ ძალადობის პრობლემების აღმოფხვრისა, წმინდა წყლის ილუზიაა.

მეტნაკლებად ნათელი პოსტი ნათელ სექსიზმსა და დისკრიმინაციაზე

როდესაც ბლოგს ვწერ, ყოველთვის ვცდილობ რომ ჩემი პოსტი რაიმე პაზლის ნაწილი არ იყოს რომლის გაგება და აწყობა უდიდესი უმრავლესობითვის შეუძლებელი იქნება მაგრამ ბოლო პერიოდში ვხვდები რომ ამ საქმეს დიდი წარმატებით ვერ ვართმევ თავს. გუშინ მეგობრებთან და ნაცნობებთან საუბრის დროს კი ზუსტად მივხვდი რატომაც.

როდესაც ჩემს ბლოგპოსტებში სექსიზმზე და მის კონკრეტულ გამოვლინებებზე ვსაუბრობ, ყოველთვის თავს ვარიდებ ე.წ. "captain obvious" -ური ფუნდამენტის ჩადებას, რადგან ვთვლი რომ ჩემი ბლოგის მკითხველებისთივს (რომელთა რაოდენობა უკიდურესდ მწირია) ეს ფუნდამენტი უკვე ცნობილია. გუშინ საუბრისას კი მივხვდი რომ ეს ასე არ არის. უფრო სწორად მანამდეც ვეჭვობდი მაგრამ გუშინ საბოლოოდ დავრწმუნდი რომ საქართველოში მცხოვრები განათლებულ საშუალო ფენას (ძირითადად მამაკაცები მაგრამ ქალებიც არ ჩამოუვარდებიან) აბსოლუტურად არ გააჩნია მცირედი წარმოდგენაც კი იმაზე როგორ ფუნდამენტზე დგას, როგორი ღირებულებებით იკვებება და როგორ ზრდის თავის შთამომავლობას ე.წ. "საშუალო სტატისტიკური" ქართული მართლმადიდებლური ოჯახი. კონკრეტულ მაგალითებს, უფრო სწორად გუშინდელი საუბრიდან ამონარიდებს მოვიყვან როგორ ხედავს გენდერულ უთანასწორობას ქართველი განათლებულ/ლიბერალურად მოაზროვნეების უდიდესი უმრავლესობა. ამონარიდებს ბრჭყალებში ჩავსვამ და შემდგომ პოტენციურ გაგრძელებებსაც მივამატებ:

1)"საქართველოს გადაარჩენს სექსუალური რევოლუცია. ქართველი გოგო არ ტყნაურობს და ეს ყველაზე დიდი პრობლემაა. როცა ქართველი გოგო ატყნაურდება, ქართული საზოგადოება გაიხსნება ლიბერალური აზროვნებისთვის"

ადამიანებს, რომლებიც ამ ფრაზებს იშველიებენ, წარმოდგენა არა აქვს როგორ ზრდის ქართული სოციუმი გოგოს. წარმოდგენა არა აქვთ რომ სექსუალური ჩაკეტილობა არალიბერალური აზროვნების მიზეზი კი არა შედეგია. ეს ჩაკეტილობა შედეგია იმ მრავალფეროვანი სოციალური სტანდარტების, რომელსაც ოჯახი, სკოლა, სამეგობრო წრე თავს ახვევს გოგოს სექსუალური მომწიფებიდან სიცოცხლის ბოლომდე. ქართული (და არამარტო) სოციუმი გოგოსგან მოითხოვს  თავმდაბლობას, საკუთარი სურვილების ჩახშობას და სხვისი (ოჯახის, სოციუმი, მამაკაცის) სურვილების წინ დაყენებას, საკუთარი იდეების და ქცევის სისწორის მუდმივად ეჭვქვეშ დაყენებას, შესაბამისად გოგოებისგან მასიური დაუმორჩილებლობის მოთხოვნა ქარაფშუტობაა სხვა თუ არაფერი.

2)"მერე ამ გოგოებს ვინ ზრდის ასე ჩაკეტილად. ისევ დედები არა? ანუ საქარველოში სექსიზმი არ არსებულა თუ ქალებიც ამ წესრიგს ემორჩლებიან, ანუ მამაკაცი არ ყოფილა მჩაგვრელი ხომ?"

 ქართველი დედები ქართველმა ბებიებმა გაზარდეს, ქართველი ბებიები ქართველმა დიდმა ბებიებმა და ქართველი დიდი ბებიები მათმა დიდმა ბებიებმა და მათმა დიდმა ბებიებმა, ეს არ არის მნიშვნელოვანი. მთავარი კითხვაა - საიდან წამოვიდა ქალების სექსუალური ჩაკეტილობის მოთხოვნა, ქალებისგან თუ მამაკაცებისგან? თუ ამ კითხვას სწორად ვუპასუხებთ მაშინ მნიშვნელობა ეკარგება რომელი სქესის ადამიანები ზრდიან გოგონებს ჩაკეტილად. მოთხოვნა არის მკაცრად პატრიარქატის, შესაბამისად ადამიანებს ამ სისტემაში სწორადაც რომ სისტემა ზრდის და არა კონკრეტული სქესის ადამიანები და ზუსტადაც სისტემა ძალადობს გოგონებზე და მოითხოვს დამორჩლებას, ხოლო სისტემას მამაკაცები მართავენ. ( კვლევის მიხედვით საქართველოში მამაკაცების 72% და ქალების 56% თვლის რომ კარგი ცოლი უნდა დაემორჩილოს მეუღლეს მაშინაც კი, როცა არ ეთანხმება მას. საინტერესოა ვის წისქვილზე ასხამს წყალს ეს მოსაზრება?)

3)"მერე რას აკეთებენ ქალები იმისთვის რომ ჩაგვრა აღმოიფხვრას? რატომ არ მუშაობენ უფრო ინტენსიურად რომ გოგოების ჩაგვრა რომ შეწყდეს?"

ამ კითხვის დასმა იგივეა გაუპატიურების მსხვერპლს მოვთხოვოთ უფრო თავგამოდებით ებრძოლა თავდამსხმელთან რომ გაუპატიურების ფაქტი თავიდან აერიდებინა. დაჩაგრული სოციალური კლასი ვერ შეძლებს თვითონ იხსნას საკუთარი თავი ჩაგვრისგან თავად მჩაგვრელების მხრიდან მეტნაკლებად გათვიცნობიერებული ინდივიდების დახმარების გარეშე, ამიტომ უკიდურესად მნიშვნელოვანია განათლებული და ლიბერალური მამაკაცების ფემინისტურ მოძრაობაში ჩაბმა რათა ძალები გათანაბრდეს. საქართველოში (და ბევრგან) ფემინიზმი ითვლება მოვლენად, რომელიც მხოლოდ ქალების საქმეა. მხოლოდ ქალების საქმეა საკუთარი უფლებების დაცვა, მხოლოდ სექსუალური უმცირესობების საქმეა საკუთარი უფლებების დაცვა. აბა ჩვენი საქმე რა არის? ჰეტეროსექსუალი თეთრი მამაკაცების საქმე რა არის?  შორიდან ყურება? საკუთარი პრივილეგიებით უსირცხვილოდ სარგებლობა და ჩაგვრისგან ხელების შეწმენდა "თქვენ საკმარისად არ იბრძვით თქვენი უფლებებისთვის, ამიტომ გავარგრძელებთ თქვენს ჩაგვრას"-იდეების ღვრა? სანამ "სხვისი ჭირი ღობეს ჩხირი" იდეოლოგიით ვიხელმძღვანელებთ ვერც სექსუალურ რევოლუციას მოვესწრებით ოდესმე და ვერც თანასწორ სამოქალაქო საზოგადოებას.

4)"ქალზე ხელის აწევა არაკაცობაა და კაცმა ეს არ უნდა იკადროს მარა რა ხმაური ატყდა ამ მკვლელობებზე? ზატო ქალები ჩუმად და ჩათლახურად საწამლავით ხოცავენ საკუთარ ქმრებს. მამაკაცები უბრალოდ უფრო აგრესიულები არიან და უფრო ჩანს ეს ძალადობა, ვიდრე ქალების ძალადობა მამაკაცზე"

ადამიანები, რომლებიც ამ ფრაზებს იშველიებენ, გარდა იმისა რომ აბსოლუტურად წარმოდგენა არა აქვთ საქართველოში მამაკაცების მიერ ქალზე ძალადობის სტატისტიკაზე, არამედ იმ სკოლაში ნასწავლ "ქალის პატივისცემა"-ზე წინ არ არის წასულები და თვლიან რომ ქალის პატივისცემა მამაკაცის და ქალის თანასწორობის შედეგი კი არა, არამედ ძლიერი მამაკაცის სუსტ დედაკაცზე მოწყალების გაღების შედეგად მიიჩნევენ.

დავუბრუნდები მაშინ მამაკაცების მიერ ქალებზე ძალადობის სტატისტიკას. კახეთის რეგიონში ჩატარებული კვლევის მიხედვით "რეგიონში გამოკითხული ადამიანების 92% ოჯახში ძალადობას, 86% კი ფიზიკურ ძალადობას განიცდის; 67% ოჯახის წევრისგან მუდმივად ელის თავდასხმას, მათი 63% ქმარმა გააუპატიურა; 29% კი ფეხმძიმობის პერიოდში ქმრის მხრიდან ფიზიკურ და სექსუალურ ძალადობას განიცდიდა.  გამოკითხულ ქალებზე ქმრების 53% ძალადობს. არის მამის, ყოფილი ქმრისა და პარტნიორის მხრიდან ძალადობის შემთხვევებიც. ქალთა მიმართ ძალადობის უმრავლესი შემთხვევები, როგორც აღმოჩნდა, მათსავე სახლებში ხდება. ამიტომ, გამოკითხულთა 48% სახლში დარჩენისას თავს უსაფრთხოდ ვერ გრძნობს. ქალების მიმართ ძალადობის შემთხვევების ძირითადი ნაწილი ფიზიკური ძალადობით დამთავრდა, მათგან 40% მძიმე ფორმით.
კვლევის მიხედვით, აღმოჩნდა, რომ გამოკითხული ქალების მიმართ ძალადობას, ძირითადად, ახორციელებენ: ქმარი - 53%, მამა - 17%, პარტნიორი - 6%, ყოფილი ქმარი - 8%, ძმა - 6%; გარდა ამისა, 3 - % შვილი მამაკაცები, ბიძები, პაპები და სხვა." 

ეს რა საკვირველია ერთ რეგიონში განხორციელებული 2011 წლის კვლევაა მაგრამ იმედი მაქვს ამ პრობლემის მასშტაბებზე წარმოდგენის შესაქმნელად საკმარისია. 

5) "სექსიზმი მთელ მსოფლიოში არსებობს, არა მარტო საქართველოში. დამისახელე ქვეყანა/კულტურა/რელიგია/სოციუმი რომელშიც სექსიზმი არ არსებობს."

ამ არგუმენტს ხშრად იყენებენ სექსიზმის ვალიდაციისთვის. სექსიზმი ხდება, სექსიზმი არსებობს ე.ი. სექსიზმი ნორმალურია. ასეთი ტიპი აზროვნება ყველაზე საშიში და დამღუპველია და ყველა ტიპის განვითარების საშუალებას ჩანასახშივე კლავს. ის რომ რაიმე მოვლენა არსებობს, არ ქმნის ამ მოვლენას ბუნებრივად, არ აქცევს ამ მოვლენას სწორ და გამართლებულად. ის რომ სექსიზმი მსოფლიოში არსებობს არ ნიშნავს რომ უკიდურესად უარყოფითი მოვლენა არ არის და რეალურად სამყაროს არ აფერხებს განვითარებისგან. არ ნიშნავს რომ სექსიზმს არ უნდა ვებრძოლოთ და ყოველდღიურ ჩვეულებრივ მოვლენად აღვიქვათ.

6)"აბა მაშინ მითხარი გადაჭრის მეთოდები. როგორ უნდა აღმოიფხვრას სექსიზმი, რა უნდა გაკეთდეს?"

სამწუხაროდ არ მაქვს ასეთი გამზადებული რეცეპტები ჯიბეში, მაქვს მხოლოდ იდეები და საფეხურები და ეს საფეხურებია:

ა)მოიძიეთ ინფორმაცია რას ნიშნავს დისკრიმინაცია. რა არის რასიზმი, სექსიზმი, ჰომოფობია და როგორი გამოხატულებები აქვს მას. როგორია სტატისტიკა საქართველოში. გაერკვიეთ რა პრობლემები გააჩნია ჩვენს სოციუმს. დააკვირდით პატრიარქატული სისტემის მუშაობის პრინციპებს. არ იმსჯელოთ მხოლოდ უარყოფით შედეგებზე, მოიძიეთ უარყოფითი შედეგების (ქალები არ ტყნაურობენ, ქალები არ თამაშობენ რა-სად-როდისს) გამომწვევი მიზეზები.

ბ)არასოდეს, არასოდეს აღარ დაუსვათ ადამიანებს (ქალებს, ფემინისტებს, ადამინის უფლებების დამცველებს) ზემოთ მოცემული კითხვები გამომცდელი თვალით და არ შეეცადოთ რომ ადამიანის უფლებებზე საუბარი საკუთარი ინტელექტუალური დომინაციის ჭრილში წაიყვანოთ სადაც ნებისმიერი პასუხისთვის გექნებათ მორიგი სექსისტური/რასისტულ/ჰომოფობიური "ჩამჭრელი" კითხვები და შეეცადეთ თავად უპასუხოთ ამ კითხვებს.

გ)ჩაერთეთ ადამიანის უფლებების დაცვით მოძრაობებში, თუნდაც ვირტუალურად. მოიძიეთ, ისაუბრეთ, გაავრცელეთ იდეები. არ მიიღოთ დისკრიმინაცია ბუნებრივ მოცემულობად. აღზარდეთ თავისუფალი, ტოლერანტული თაობა.

დ) არ დახუჭოთ თვალი თქვენს გვერდით მომხდარ დისკრიმინაციაზე. ეს არ ეხება მხოლოდ დისკრიმინირებულ ჯგუფს, ეს ყველას ეხება მათ შორის ჰეტეროსექსუალ მართლმადიდებელ თეთრ მამაკაცებსაც.

ე) არ დახუჭოთ თვალი დისკრიმინაციაზე მედიაში, გააპროტესტეთ, წინ აღუდექით ნებისმიერ მოვლენას, რომელიც დისკრიმინირებული ჯგუფების გარშემო არსებულ სტერეოტიპებს აღვივებს.

ეს არის მხოლოდ რისი თქმაც შემიძლია ამ ეტაპზე. ბოდიშს გიხდით ასეთ აშკარა და
"captain obvious" -ურ პოსტზე დღეს. შეიძლება ამ პოსტს მხოლოდ 10 მკითხველი ჰყავდეს და ის რასაც მე ვაკეთებ/ვწერ/ვსაუბრობ გლობალურ ჭრილში უაზრობად და უშედეგობად განიხილებოდეს (ეს ერთ-ერთი არგუმენტია რასაც მიპირისპირებენ ხოლმე) მაგრამ "I'm doing the best I can" და ვისურვებდი ყველა ადამიანი, რომელიც ნაწილობრივ მაინც მეთანხმება მაგრამ კონკრეტულ სიტუაციებში თვალებს ხუჭავს და ყურს მიღმა ატარებს პრობლემებს, ასევე აკეთებდეს იმის მაქსიმუმს, რისი გაკეთებას შეუძლია.