"სტომატოლოგია" ქართულად

დიახაც "სტომატოლოგია". ბრჭყალებში იმიტომ ჩავსვი რომ მინდა ხაზი გავუსვა-არ არსებობს ქართული სტომატოლოგია. არ ვიცი, რა მიწისქვეშა დინებებმა შეუწყო ხელი მაგრამ ქართულ "სტომატოლოგიაში", ისე როგორც არსად,თბილი თავშესაფარი ჰპოვეს ყოველგვარი ჯურის შარლატანებმა, ნამუსგარეცხილმა თაღლითებმა და თვითმარქვია გამომძალველებმა. თუმცა რა არცოდნა უნდა ამას, ყველა ადამიანს 32 კბილი აქვს, ცხოვრების სხვადასხვა ეტაპებზე თითო-თითოდ ეს 32-ვე კბილი ფუჭდება და აუტანელი ტკივილით გასაჩუქრებს, ხოლო ამ "სტომატოლოგებად" წოდებულ თაღლითებზე უკეთ ვინ იცის, რომ ადამიანი, სწორედ ამ ტკივილის დროს  ყველაზე  დაუცველი და უსუსური არსებაა, ამიტომაც ამ დროს მათ ჯიბეებში ჩაძრომა საოცრად მარტივია (და ლეგალური, რაც მთავარია).

ქალაქში მომრავლებული "თაკო-დენტი", "კოტე-დენტი" და "მიშიკო-დენტების" ფონზე, ერთი შეხედვით საკმაოდ რთულია კლინიკის არჩევა, თუმცა ეს მხოლოდ ერთი შეხედვით. ძირითადად კლინიკები იყოფა ორი ტიპის კლინიკებად. იაფიანი და ძვირიანი. დავახასიათოთ თითოეული ცალ-ცალკე.

იაფიანი კლინიკები-ძირითადად ქალაქის გარეუბნებში მდებარეობენ, სადაც, გულახდილად რომ ვთქვათ, სისუფთავეს და სტერილურობას ნაკლებ პატივს სცემენ, რამეთუ ჭეშმარიტად გეუბნებით მე თქვენ, ჩემივე თვალით მაქვს ნანახი, ერთ-ერთ ასეთ კლინიკაში როგორ დაუცვივდა ქალბატონს ახლადგასტერილებული იარაღები, რომლებიც სასწრაფოდ აკრიფა, აქეთ-იქით მიმოიხედა, ხალათის კუთხეზე ნაჩქარევად შეიწმინდა და უკანვე ჩააწყო. არც-ერთ მის პაციენტს ეს არ დაუნახავს, მხოლოდ მე დავინახე, როდესაც ჩემი მეუღლე სტომატოგოგის სავარძელზე ნებიერად იყო გაწოლილი და განაბული იყო ბედნიერებით, რასაც - "ნაკლები მიჯდება, რა იაფად აკეთებენ და თან არაუშავს ისე"-ჰქვია. ამიტომ ყოველთვის მოიძებნება ადამიანი რომელიც იტყვის რომ "არა იურა კარგად აკეთებს,თან 30 ლარად თითო კბილს, სულ მაგასთან დავდივარ"-მაგრამ მე რატომღაც ვერ ვრისკავ ასეთ რამეში.

ძვირიანი კლინიკები-მათ სხვა კატეგორიის: "მე ჩემი ჯანმრთელობა ძვირად მიღირს" ტიპის კლიენტურა ყავთ და უკეთებენ კიდეც ძვირად და თან როგორ ძვირად. შეგშურდება კიდეც, ისე უნამუსოდ ჩაგხედავენ თვალებში მანამ, სანამ ბოლომდე გაგყვლიფავდნენ. თან აქაც არაჩვეულებრივი ტექნიკა აქვთ. არასოდეს გეუბნებიან რა ჯდება კბილი. როდესაც მიდიხარ ერთი კონკრეტული მიზნით- მითხარით რა დამიჯდება ეს კბილი რომ ასეთ დონემდე მოვიყვანო? პასუხი იქნება: -აა, ეს სამ ფესვიანი კბილია, თითო ფესვის დაბჟენა X ლარი ანუ სულ 3*X, კიდევ სურათის გადაღება იქნება საჭირო, პანორამული სურათი Y ლარი +კონკრეტული ერთ კბილზე Z-ლარი, გვირგვინის ამოყვანა და ამოშენება X' ლარი, პლუს ჯერ კბილების გაწმენდა იქნება საჭირო Y' ლარი, თან როგორც ეტყობა გვერდით კბილზეც იქნება გადასული. ეს გვერდითა კბილიც უნდა გაკეთდეს ისე აზრი არ ექნება, ესეც ორ არხიანი კბილია, ანუ ამას დავამატოთ....................................და ა.შ. საბოლოოდ არც მეტი-არც ნაკლები თითო კბილში იხდი დაახლოებით 200 ლარს(სულ მინიმუმ) და ღმერთმა არ ქნას ბევრი კბილი გქონდეს გასაკეთებელი. მაშინ სტომატოლოგები თავიანთ კოლეგებსაც ჩართავენ ყვლეფის წმინდა პროცესში, ცალკე ორთოდონტებსა ცალკე ქირურგებს  და დაიწყება ათვლა თავიდან-თითო ფირფითა X" ლარი პლუს 4 კბილის ამოღება, იქ ნაკერებიც იქნება საჭირო Y" ლარი, გადაკვრა, შეგვიძლია შემოგთავაზოთ სხვადასხვა მასალით, შესაბამისაც ხარისხიც სხვადასხვაა..................................................და ა.შ.

ყველაზე მთავარი იცით რა არის? სულ ერთია რას გადაიხდი თითო კბილში, 30 ლარს თუ 230, ჭეშმარიტად გეუბნებით მე თქვენ, მაქსიმუმ 2 წელიწადში ეს კბილი ისევ გასაკეთებელი იქნება. იაფიანში წახვალთ და გვერდზე გადადებთ სხვადასხვა ვენერიული დაავადებებით დასნებოვნების შიშს თუ ძვირიანში, ამ გაუმაძღარი თაღლითების ზოოპარკში? არჩევანი არც ისე ფართოა.

ოქსფორდ მედიქალ ჯორჯია

"სწრაფვა წინსვლისკენ, სიახლის ძიება, ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისა და პაციენტის ბედნიერი თვალების ხილვა"-ასე იწყება ოქსფორდ მედიქალ ჯორჯიას საიტზე კლინიკის მისიის და თვალთახედვის გაცნობა მომხმარებელთათვის.
საიტმა და რეკლამამ ფრიად მომხიბლა და გადავწყვიტე ამ კლინიკის გინეკოლოგთან მივსულიყავი.

სიტუაცია ფრიად სასიამოვნოა, ექიმი ყურადღებიანი, კლინიკა სუფთა, ფასები ნორმალური, ანუ პირველმა შეხვედრამ ძალიან კარგად ჩაიარა. კლინიკით აღფრთოვანებული დავბრუნდი სახლში. პრობლემები იქ დაიწყო, როდესაც უკვე ექიმმა სამკურნალო პრეპარატები გამომიწერა.

ალბათ პრობლემები არც იქნებოდა მაგრამ ეგეთი სულელური თვისება მაქვს, წამლის მიღების წინ ყოველთვის ვკითხულობ წამლის ინსტრუქციებს: ჩვენებას, დოზირებას და ა.შ. ხოდა ერთ-ერთი წამლის ინსტრუქციაში ამოვიკითხე რომ იმ ჩვენებაზე, რაც მე მქონდა, რეკომენდირებულია კაფსულის ერჯერადი მიღება. მანდამაინც წამლის რეკომენდაციებს არ დავუჯერე, ჩავთვალე რომ ამ არაჩვეულებრივი კლინიკის ექიმი ზედმეტს არაფერს გამომიწერდა. ერთ შეფუთვაში 2 კაფსულა იდო. როდესაც კაფსულები ამოვიღე ზედ დიდი წითელი ასოებით ამოვიკითხე რომ მეორე კაფსულის მიღება ზუსტად 1 კვირაში შეიძლება და არა ადრე. კვლავ ჩავხედე ექიმის გამოწერილ რეცეპტს და ვნახე რომ კვირაში სამი კაფსულა მაქვს გამოწერილი.

მეორე პრობლემას კი ის წარმოადგენდა რომ აფთიაქში ერთ-ერთი წამალი, რომლის 5 ერთეული მქონდა დანიშნული, არ მომყიდეს. აფთიაქარებმა ეჭვის თვალით შემათვალიერეს ჯერ მე, შემდგომ ჩემი რეცეპტი და ზრდილობიანად მთხოვეს რომ ჩემს ექიმთან გადამემოწმებინა ამ წამლის რაოდენობა, რადგან ესეც ერთჯერადი მოხმარების იყო და საკმაოდ ძლიერი ფორმულა ჰქონდა.

მოკლედ ვურეკავ ჩემს გინეკოლოგს და ვეკითხები როგორ მოვიქცე. როდესაც პირველ წამალზე ვუთხარი, აშკარად ნერვოზულ ქალბატონად ჩამთვალა და აგდებულად მიპასუხა რომ წამალი ზუსტად სქემის მიხედვით არის გამოწერილი:
- მაგ წამალს სქემა არ მოყოლია თუ ვერ იპოვნეთ? მე ზუსტად გინეკოლოგიური მიზნებისთვის განკუთვნილი სქემის მიხედვით გამოგიწერეთ!-იმდენად თავდაჯერებული ადამიანის ტონით მითხრა, უეცრად შევცბი და შემრცხვა რომ სქემა ვერ ვიპოვე და თემა მაშინვე მეორე წამალზე გადავიტანე, რომელიც უბრალოდ აფთიაქში არ მომცეს.

-ვახ, ეს როდის მერე დაიწყეს აფთიაქებში რომ წამალს არ ყიდიან?თუ ასეთი კომპეტენტური ხალხი უზით მაშინ მათ კითხეთ და ნებისმიერი სხვა წამალი მოგცენ, მე უბრალოდ ეს დაგინიშნეთ და ასე ჩავთვალე მიზანშეწონილად, რამდენი ადამიანიც არის იმდენი აზრია, შეგიძლიათ სხვა მიიღოთ, რისი შიშიც არ გექნებათ!-ცინიკურად მიპასუხა ქალბატონმა. აღარ ვიცოდი რა მეპასუხა და სასწრაფოდ დავკიდე ყურმილი.

ხოდა ახლა, წამლის ყუთიც გადავქექე, დავგუგლე კიდევაც და ვერანაირი სქემაც ვერ ვიპოვე ამ წამლის გინეკოლოგიური გამოყენების შესახებ, საერთოდაც, წამალი მხოლოდ გინეკოლოგიური გამოყენებისაა და ზედ მითითებული ყველა ჩვენება გინეკოლოგიურ ჩვენებებს ეხება.

წინა პოსტშიც დავწერე, რა თანხა გადავიხადე ამ წამლებში, რომლიც ნახევარზე მეტი სავარაუდოდ სულაც არ მჭირდება. ახლა თავიდან უნდა გადავეშვა ნორმალური ექიმის ძიების ბადეში და გამოვკითხო ყველა დეიდაშვილის ცოლის გარე ბიძაშვილი, შემთხვევით ხომ არ ყავთ ვინმე მამიდაშვილის მაზლის და, რომელიც კმაყოფილია თავისი გინეკოლოგით და შეუძლია რეკომენდაცია გაუწიოს ჩემთან, ანუ ექიმის ძებნის old school მაგრამ გამოცდილი, საბჭოთა ქალების მიერ აპრობირებული და დამოწმებული ხერხებით უნდა წავიდე.

ისე გამიგია ჟორდანიაში კარგი, ძველი სკოლა იყოო გინეკოლოგებისო.

ხვალ ალბათ მივაკითხავ ოქსფორდ მედიქალს და მთავარ ექიმთან აუდიენციას მოვითხოვ. beware!!

მედიცინა, მედიკამენტები და ჯანმრთელობის დაზღვევა ანუ How things are done in Georgia

არ მიყვარს აბსტრაქტული, მაღალ-იდეოლოგიური მორალით გაჯერებული პოსტები, ამიტომ პირდაპირ საკუთარი ისტორიებით დავიწყებ.

როგორ კი მშობლების ოჯახს გამოვეყავი, ალდაგის დაზღვევა ავიღე და პირველი 1 წელი სულ ტყუილად ვიხდიდი გადასახადს, არაფერი დამჭირვებია. მეორე წელს უკვე მომიწია დაზღვევის გამოყენება, მაგრამ აღმოჩნდა ეს არც ისე მარტივია როგორც სადაზღვევო ბუკლეტები გვატყობინებენ. როდესაც ჯანმრთელობის პრობლემები გაქვს, ჯერ უკავშირდები სადაზღვევოს ცხელ ხაზს, რომელსაც ევალება ჩაგწეროს პირად ექიმთან. ჯანმრთელობაზე ზრუნვა საქართველოში როგორც წესი მაშინ ხდება როდესაც რამე ძალიან გაწუხებს და ექიმის დახმარება გადაუდებელია. აქ იწყება პირველი პრობლემები. ცხელი ხაზი ცდილობს მაქსიმალურად გადაგიწიოს ექიმთან ვიზიტის ვადა და "ადგილების უქონლობის" გამო ექიმთან 1 კვირის შემდეგ გწერს. თავიდან ამ ფაქტს ეგუები და ექიმთან 1 კვირის შემდგომ მიდიხარ და ხვდები რომ თავდაპირველი ინფორმაცია "დროის უქონლობაზე" საერთოდ არ შეეფერება სინამდვილეს და ოჯახის ექიმებს დრო თავზესაყრელად აქვთ (განსაკუთრებით დღის მეორე ნახევარში), ამიტომ შემდეგ ჯერზე უკვე გაბრაზებული რეკავ სადაზღვევოში და სკანდალით ან დასაზღვევო კომპანიის შეცვლით იმუქრები. ამ შემთხვევაში ოჯახის ექიმთან მეორე დღესვე გწერენ.

ოჯახის ექიმს არაფერი კონკრეტული არ ევალება, უბრალოდ გადაგამისამართებს სხვა ექიმთან და აქ იწყება ბიუროკრატიის მთელი ჯაჭვი:
1)ჯერ გჭირდება ამ სხვა ექიმთან გადამისამართების დოკუმენტები. დაზღვევა გინაზღაურებს მხოლოდ კონსულტაციის თანხას.
2)შემდგომ ექიმი კონსულტაციის შედეგად გაძლევს დოკუმენტებს, თუ რა გამოკვლევა გჭირდება და ამ დოკუმენტებით ბრუნდები ოჯახის ექიმთან.
3)ოჯახის ექიმი გაძლევს დოკუმენტებს რომ ეს გამოკვლევა მართლაც საჭიროა. ამ დოკუმენტებით ბრუნდები გადამისამართებულ ექიმთან.
4)ექიმი გაძლევს დოკუმენტებს რომ ეს გამოკვლევა ჩაგიტარდა, გიწერს მედიკამენტებს და ბრუნდები ოჯახის ექიმთან.
5)ოჯახის ექიმი გიწერს რომ ეს მედიკამენტები მართლაც გჭირდება და გაძლევს დოკუმენტებს აფთიაქში წარსადგენად.
6)ამ ყველა დოკუმენტით მიდიხარ აფთიაქში წამლებზე ფასდაკლების მისაღებად.

ასეთ ტიპის ბიუროკრატიას მოსდევს უამრავი პრობლემები:
1)ამ დოკუმენტებით სირბილი პროვაიდერი კლინიკიდან ცენტრალურ სადაზღვევო კლინიკაში, საკმაოდ დიდ დროს მოითხოვს და ამ საუკუნის შესაბამისი დროის უქონლობის გამო იძულებული ხარ დათანხმდე სადაზღვევოს კლინიკაში მყოფი ექიმის მომსახურებაზე. დრო ამ შემთხვევაშიც დიდი მიდის რადგან გადამისამართებულ ექიმთან ჩაწერილი არ ხარ, ამიტომ გიწევს ჩაწერილი პაციენტების რიგში დგომა. შემდგომ უკან ოჯახის ექიმთან დოკუმენტების სატარებლად კვლავ არ ხარ ჩაწერილი და კვლავ ჩაწერილი პაციენტების რიგში დგახარ.

2)თავად სადაზღვევო კლინიკაში მოქმედი ექიმები მსუბუქად რომ ვთვათ არაკომპეტენტურები არიან და თან ცდილობენ მაქსიმალურად მცირე რაოდენობის გამოკვლევები ჩაგიტარონ. თუ თავად არ ხარ გათვიცნობიერებული სამედიცინო სფეროში და არ იცი რა გამოკვლევებია საჭირო, ადვილად მოგატყუებენ და რამოდენიმე მსუბუქი ანალიზის შედეგად პოზიტიური ცნობებით გამოგიშვებენ.

3)რაც არ უნდა მსუბუქი დიაგნოზი დაგისვან, ექიმი საჭირო მედიკამენტების სიაში აუცილებლად წერს მინიმუმ ერთ პრეპარატს, რომელზეც დაზღვევა არ მოქმედებს და ეს სწორედ ის პრეპარატებია, რომლის თითო აბის/კაფსულის ფასი 15-დან 30-ლარამდე მერყეობს.

თუმცა სარეკლამო ბუკლეტებში მარტივ გამოსავალზეც არის საუბარი. შეგიძლია, ნებისმიერი, სადაზღვევო კომპანიის არაპროვაიდერი კლინიკა აირჩიო, მათთან გაიარო გამოკვლევების კურსი და შემდგომ დოკუმენტების მთელი დასტით სადაზღვევო კლინიკაში მიხვიდე, სადაც ეს კვლევები და დანიშნული მედიკამენტების ფასები აგინაზღაურდება. გადმოცემით ვიცი რომ აქაც არ არის საქმე მარტივად და უფრო ზუსტად ამის შესახებ მომავალში ვისაუბრებ.

ახლა სხვა პრობლემა ჩნდება - მოძებნო, თუნდაც არაპროვაიდერი კლინიკა, რომელსაც შენს ჯანმრთელობას ანდობ. ძებნა, ჩემს შემთხვევაში, იწყება ინტერნეტით, თუმცა, როგორც აღმოჩნდა, ნორმალური საიტი (და ნორმალურში იგულისხმება მონაცემები ექიმებზე, გამოკვლევების ფასები და ა.შ) სულ რამოდენიმე კლინიკას აქვს. ასეთ კლინიკებში გამოკვლევების ფასი ჯერ ხომ ასტრონომიულია, შემდგომ პრეპარატების დანიშვნა უცნაურად ხდება. ნებისმიერ, ყველაზე მსუბუქ დიაგნოზზეც კი ინიშნება წამლები, რომელთა ფასი 50-იდან 100 ლარამდე მერყეობს და ყველაზე ცუდი ის არის, რომ არ იცი, ამ წამლების თანხები აგინაზღაურდება თუ არა სადაზღვევოდან. მეორე პასუხგაუცემელი კითხვა რაც გიჩნდება-საჭიროა კი ეს მედიკამენტები რეალურად? სწორად არის თუ არა გამოწერილი?

გუშინ წინ ვიყავი საკმაოდ კარგად რეკლამირებულ კლინიკაში, 4 წამალში 180 ლარი გადავიხადე, დანარჩენების ფასები გავარკვიე და და მათი ყიდვა მომავლისთვის გადავდე. ნაყიდი პრეპარატები სახლში მოვიტანე და დავიწყე ინსტრუქციები კითხვა. შემდგომ გადავხედე დანიშნულებას და ვნახე რომ დანიშნულებაში მოცემული წამლის დოზები 2-4-ჯერ აჭარბებს ინსტრუქციაში რეკომენდირებულ წამლის დოზებს. აქ კი უკვე გამცრა ტანში თან არ წარმომიდგენია რა უნდა გავაკეთო. კი, ჩემს ექიმს დავუკავშირდები, მაგრამ რამდენად ეფექტური იქნება მისი კომპეტენციის ეჭვქვეშ დაყენება? თან ტელეფონით? არ ვიცი.

ჯანმრთელობა ყველაზე მთავარია, შენ იყო კარგად და ფულს ჩივი?-მეკითხება დედაჩემი და ჩემი პასუხია - კი, ვჩივი. ვასაჩივრებ მედიკამენტების ფასებს, ეჭვქვეშ ვაყენებ ნებისმიერი ქართველი ექიმის კომპეტენციას, ვჩივი იმ ხალხის მაგივრადაც, რომლებიც მიზერული ხელფასით ცხოვრობენ და ექიმების უნამუსო ყვლეფის მსხვერპლნი არიან და ვასაჩივრებ საზოგადოებას, რომელიც ხმას არ იღებს ამ ყველაფრის შესახებ.